Hoe onderzoeken we klimaatverandering?

Wat is klimaatverandering?

Ons klimaat verandert van nature, maar de laatste decennia verandert het klimaat echter bijzonder snel. De toenemende uitstoot van broeikasgassen is een van de belangrijkste oorzaken hiervan. Broeikasgassen absorberen warmtestraling en geven die geleidelijk weer af. Daardoor warmt de atmosfeer op. Niet enkel de temperatuur verandert, maar ook de neerslag, verdamping en windsnelheid.

Klimaatverandering is vandaag al duidelijk zichtbaar in Vlaanderen. De figuur rechts toont de jaargemiddelde temperatuur in Ukkel vanaf 1830 tot vandaag. Sinds het begin van de vorige eeuw is de temperatuur reeds met 2,2°C toegenomen. Deze stijging is groter dan de wereldwijd gemiddelde stijging in temperatuur. 

Meer weten over waargenomen klimaatverandering in Vlaanderen? Lees dan het MIRA Klimaatrapport 2015.

Sinds 1830 is de temperatuur in Ukkel met 2,2°C toegenomen.

De toekomst voorspellen: klimaatmodellen & scenario's

Om de toekomstige klimaatverandering in het Meetjesland in te schatten gebruiken we klimaatmodellen. Klimaatverandering wordt bepaald door processen op wereldschaal. Daarom combineren we mondiale, regionale en lokale modellen. Via statistische technieken kunnen we de resultaten van grootschalige modellen "neerschalen" tot op het niveau van het Meetjesland.

De uitkomst van klimaatmodellen is afhankelijk van hypothesen rond de uitstoot van broeikasgassen. Hoe meer broeikasgassen worden uitgestoten, hoe meer het klimaat verandert, en hoe groter de impact zal zijn. Uiteraard weten we niet hoeveel broeikasgassen er in de toekomst uitgestoten zullen worden. Klimaatwetenschappers stelden daarom enkele scenario's op die wereldwijd gebruikt worden: de zogenaamde RCP-scenario's. 

De RCP-scenario's zijn gelinkt aan de uitstoot van CO2, en stellen 4 mogelijke scenario's voor van netto inkomende zonnestraling in het jaar 2100. Elk scenario gaat uit van verschillende aannames: 

  • RCP8.5: Dit is het meest extreme scenario met toenemende broeikasgasemissies. Het is een hoog energie-intensief scenario met een toename van de wereldbevolking tot 12 miljard tegen 2100. De emissies van de laatste jaren sluit naadloos aan bij dit scenario. Deze hypothesen leiden tot een toename in temperatuur van 3,2°C tot 5,4°C tegen 2100.

  • RCP6.0: Dit scenario wordt gekenmerkt door de inzet van technologiëen en strategieën om het energieverbruik en de broeikasgasemissies te beperken. Het scenario gaat uit van een groei in de wereldbevolking tot ongeveer 9 miljard in 2100.

  • RCP4.5: In dit scenario wordt sterker ingezet op technologieën en strategieën om klimaatverandering te beperken dan in scenario RCP6.0. Kenmerkend voor dit scenario is het verondersteld gebruik van bio-energie en koolstofopvang en -opslag.

  • RCP2.6: Dit scenario gaat uit van zeer sterke reducties in de emissies van broeikasgassen en uiteindelijk zelfs een netto opname van deze gassen. In dit scenario zal het klimaat het minst veranderen: de verwachte temperatuurstijging ligt tussen 0,9°C en 2,3°C.

(Bron: MIRA Klimaatrapport 2015)

De resultaten van elk RCP-scenario worden door een andere kleur voorgesteld.

De 12 maanden van het jaar (januari - december).

De resultaten op deze website werden berekend voor de 4 scenario's. De website toont, waar mogelijk, de resultaten van de verschillende scenario's dan ook apart. Het is immers niet mogelijk om te zetten welk scenario het meest waarschijnlijk is. Elk scenario heeft ongeveer een gelijke kans van voorkomen. De figuur links toont bij wijze van voorbeeld de verwachte stijging van de gemiddelde dagtemperatuur in het Meetjesland tegen 2100 voor de 4 scenario's. Elke kleur komt dus overeen met 1 RCP scenario. De hoogte van de blokjes stelt de onzekerheid voor van de modellen binnen 1 scenario.

De hoogte van het blokje toont de modelonzekerheid binnen één scenario. De resultaten liggen waarschijnlijk binnen de range aangegeven door het blokje.

De figuur toont de afwijking van de huidige gemiddelde dagtemperatuur voor elke maand van het jaar. Een blokje met middellijn op +3°C, betekent dus dat de temperatuur in die maand gemiddeld 3°C hoger zal liggen tegen 2100 in dat RCP-scenario.

Van klimaattoestand naar -effect en impact

De risico- en kwetsbaarheidsanalyse die we uitvoerden voor het Meetjesland omvatte 3 stappen.

 

In een eerste stap bepaalden we de klimaattoestanden op basis van de modellen en scenario's die hierboven beschreven staan. Deze worden vaak ook aangeduid als de "primaire klimaateffecten". Klimaattoestanden zijn de atmosferische-meteorologische variabelen en hun verandering, zoals temperatuur, neerslag, verdamping, relatieve vochtigheid, zeeniveau, etc. De berekende klimaattoestanden voor het Meetjesland worden hier kort samengevat.

Vervolgens konden we klimaateffecten bepalen. Dit zijn de effecten van de veranderende klimaattoestanden op het land. Voorbeelden zijn overstromingen, droogtes, waterbeschikbaarheid en hittestress. De berekende klimaateffecten voor het Meetjesland zijn hier opgelijst.

Tot slot hebben we klimaatimpacten berekend. Dit zijn de socio-economische gevolgen van de veranderende klimaattoestanden en -effecten. Het zijn dus de gevolgen op de maatschappij en het ecosysteem. De belangrijkste klimaatimpacten zijn samen met de klimaateffecten hier beschreven.

Deze klimaatstudie vormt de basis voor het opmaken van doelgerichte regionale en lokale klimaatadaptatieplannen

Hoe verandert het klimaat in het Meetjesland?

De belangrijkste veranderingen van het klimaat kort samengevat.

Samenvatting

In detail

Bekijk de simulatieresultaten van klimaatmodellen in meer detail.

© 2019 by 

Deze website is een product van Sumaqua, opgesteld in opdracht van Veneco en Provincie Oost-Vlaanderen.