Adaptatie-

strategieën

De krijtlijnen van het plan

Het regionaal plan combineert verschillende principes rond klimaatadaptatie om de regio op een doeltreffende, duurzame en haalbare manier weerbaar te maken tegen klimaatverandering.

De kwetsbaarheids- en risicoanalyse vormt de basis voor het opstellen van het plan. Die analyse toont wat er op ons af kan komen tegen 2050 en 2100. De resultaten van die analyse zijn terug te vinden onder het luik “Effecten & gevolgen” op de website.

Het adaptatieplan werkt stapsgewijs naar een veerkrachtig toekomstbeeld dat kan omgaan met die veranderingen en impacts. Hierbij richt het plan zich op het terugdringen van de grootste risico’s op basis van adaptieve en duurzame oplossingen. Omdat klimaatverandering en de gevolgen ervan nooit precies te voorspellen zijn, zet het plan in op “flexibele no-regret” maatregelen. Dit zijn maatregelen die nu reeds effectief zijn, maar later ook aangepast kunnen worden aan de klimaatverandering die werkelijk optreedt.

Tegelijk zet het plan in op het creëren en benutten van opportuniteiten. Klimaatadaptatie biedt kansen om niet enkel onze weerbaarheid tegen klimaatverandering te vergroten, maar ook onze levenskwaliteit en die van ecosystemen te verbeteren. De sleutel tot een succesvol klimaatadaptatieplan ligt dan ook in het creëren van win-win situaties over verschillende domeinen en sectoren heen. Het plan zoekt daarom naar gemeenschappelijke voordelen, verbindt actoren en zet aan tot samenwerking.

Strategieën om de klimaatgevolgen op te vangen

Overstromingen vanuit waterlopen

Klimaatverandering leidt tot meer uitgestrekte overstromingen die bovendien vaker voorkomen. Tijdens de wintermaanden nemen de neerslaghoeveelheden immers toe, met kans op verhoogde afvoeren en dus overstromingen.

Om die overstromingen te vermijden of te beperken, zet het plan in op volgende maatregelen:

  • Het terugdringen van de onnatuurlijke afstroming naar de waterloop, door onder andere meer in te zetten op ontharden, het vermijden van bijkomende verharding, infiltratie, opwaartse berging en vertraagde afvoer.

  • Het uitbouwen van tijdelijke berging van overtollig water in gecontroleerde overstromingsgebieden en wachtbekkens

  • Het beperken van de gevolgen van onvermijdbare overstromingen door in te zetten op sensibilisering, normering en waarschuwing.

Wateroverlast in bebouwde kernen

De meer intense neerslagbuien in de zomermaanden leiden tot meer frequente en extremere wateroverlast. Deze wateroverlast ontstaat doordat de rioleringen het water niet meer kunnen slikken, of door rechtstreekse afstroming van verharde oppervlakken.

 

De maatregelen voor het beperken van wateroverlast in bebouwde kernen zijn deels gelijkend op die voor het vermijden van rivieroverstromingen, maar moeten op een andere schaal uitgevoerd worden. Een doordacht ontwerp en correcte uitvoering van maatregelen zijn van cruciaal belang. Het plan combineert volgende maatregelen:

  • Ontharden en tegengaan van bijkomende verharding, zodat er minder water afgevoerd moet worden via de riolering.

  • Stimuleren van het opvangen en hergebruiken van water.

  • Inzetten op meer infiltratie.

  • Tijdelijk bufferen van regenwater, zodat de piekbelasting op de riolering gereduceerd wordt.

Droogte

Klimaatverandering brengt langere periodes zonder neerslag. De verhoogde temperaturen zorgen voor meer verdamping. Hierdoor zullen droogtes vaker en extremer voorkomen. De zomers van 2017 en 2018 waren hier reeds een voorbeeld van. Deze droogtes leiden tot een afname van de waterbeschikbaarheid, met impacts op verschillende sectoren in het Meetjesland.

 

De maatregelen om de impacts van droogte tegen te gaan omvatten voornamelijk:

  • Inzetten op meer infiltratie. Zo wordt de grondwatertafel terug aangevuld.

  • Diverse manieren om water op te vangen en te bewaren tijdens natte periodes, en (later) te hergebruiken. 

  • Duurzaam gebruik promoten en verzekeren van water, door onder andere het gebruik van drinkwater te beperken (in het bijzonder voor toepassingen die geen water van hoge kwaliteit vereisen), het hergebruik van regenwater en grijs afvalwater.

Hitte

De stijgende temperaturen leiden tot thermisch ongemak en hittestress bij mensen, planten en dieren. In de bebouwde gebieden zal de impact nog groter zijn, als gevolg van het hitte-eilandeffect.

 

Het plan omvat onder andere volgende maatregelen om de impacts van stijgende temperaturen draagbaar te maken:

  • Installatie van passieve koeling zodat het binnenklimaat trager opwarmt. Voorbeelden zijn het plaatsen van isolatie, hoogrendementsbeglazing en groen rond en op bebouwing.

  • Creëren van schaduw en afkoeling door meer groen te voorzien in de bebouwde omgeving.

  • Voorzien van meer waterpartijen in de bebouwde kom, wat zorgt voor afkoeling.

  • Aanpassen van beplanting naar soorten die meer resistent zijn aan hogere temperaturen.

  • Voorzien van gemeenschappelijke voorzieningen, zoals zwembaden en recreatiegebieden.

Actiedomeinen

Het regionaal plan is opgebouwd rond 9 actiedomeinen.

Voor elk actiedomein beschrijft het plan de klimaatadaptatiestrategieën en de uitvoering van de maatregelen. 

Herinrichting van de bebouwde kern

Klimaatbestendige
landbouw

Aangepast ruimtelijk & waterbeleid

Robuuste
natuurgebieden

Klimaatbestendig bouwen & wonen

Klimaatgezonde
scholen

Sensibilisering &
subsidies

Klimaatgezonde
bedrijventerreinen

Voorspellen &
waarschuwen

Vertaling naar concrete acties

Deze strategieën werden vertaald naar concrete acties op regionaal en lokaal niveau. Deze website omvat enkel de maatregelen op regionaal niveau. De lokale maatregelen zijn vervat in lokale klimaatadaptatieplannen.

adult-blond-business-1282269.jpg

Regionale acties

De adaptatiestrategieën werden in overleg met de Meetjeslandse actoren vertaald naar regionale acties.

© 2019 by 

Deze website is een product van Sumaqua, opgesteld in opdracht van Veneco en Provincie Oost-Vlaanderen.